Elektrikli Araç Şarj Süresi: Kaç Saatte Dolar? (AC ve DC)
Elektrikli araç sahibi olmadan önce en çok sorulan soru şu: "Araç kaç saatte dolar?" Cevap tek bir rakam değildir; bataryanın büyüklüğüne, şarj cihazının gücüne ve en önemlisi aracın kabul edebildiği maksimum güce bağlıdır. Bu rehberde süreyi kendiniz hesaplayabileceğiniz basit bir formül veriyor, AC (yavaş/normal) ve DC (hızlı) şarj için örnek hesaplar paylaşıyoruz.
Şarj süresinin temel formülü
Şarj süresini kabaca tek bir bölme işlemiyle bulabilirsiniz. Şarj edilecek enerjiyi (kWh), şarj gücüne (kW) bölersiniz:
Süre (saat) ≈ Şarj edilecek enerji (kWh) ÷ Şarj gücü (kW)
Gerçek hayatta şarj sırasında ısı ve dönüşüm kayıpları olur. Bu yüzden formülün sonucuna yaklaşık %10-20 eklemek daha doğru bir tahmin verir. Örneğin 55 kWh enerjiyi 11 kW ile bölünce 5 saat çıkar; kayıplarla birlikte pratikte 5,5 saat civarında düşünmek gerekir.
Dikkat edilecek nokta: "şarj edilecek enerji", bataryanın tamamı değil yalnızca doldurmak istediğiniz kısımdır. %10'dan %100'e çıkıyorsanız 60 kWh'lik bir bataryada yaklaşık 54 kWh enerji yüklersiniz; %30'dan başlıyorsanız bu rakam çok daha düşer.
AC (yavaş/normal) şarj süreleri
Evde ve iş yerinde kullanılan AC şarj, Türkiye'de Type 2 soketiyle çalışır. Yaygın güç seviyeleri şunlardır:
- Monofaze 7,4 kW (32A) — standart ev tesisatına en uygun seçenek
- Trifaze 11 kW (16A) — çoğu modern EV'nin desteklediği güç
- Trifaze 22 kW (32A) — en hızlı AC seçeneği (araç destekliyorsa)
Örnek hesap: 60 kWh batarya, %10'dan %100'e
- 7,4 kW wallbox ile ≈ 8 saat (bir gece şarjı için ideal)
- 11 kW wallbox ile ≈ 5,5 saat
- 22 kW wallbox ile ≈ 3 saat (araç 22 kW AC kabul ediyorsa)
ÖNEMLİ: Aracın kabul gücü sınırı belirleyicidir
Şarj cihazınız ne kadar güçlü olursa olsun, araç bu gücün tamamını kabul etmek zorunda değildir. AC tarafında aracın içindeki "yerleşik şarj cihazı" (onboard charger) hızı sınırlar. Birçok elektrikli araç en fazla 11 kW AC kabul eder; bazıları 7,4 kW, bazıları 22 kW ile sınırlıdır.
22 kW'lık bir wallbox alsanız bile aracınız yalnızca 11 kW kabul ediyorsa, şarj 11 kW hızında olur. Yani belirleyici olan şarj cihazı ile aracın daha düşük olan değeridir.
Aynı sınır DC tarafında da geçerlidir: aracın "DC tepe gücü" ne kadarsa, daha güçlü bir hızlı şarj istasyonu o hızı aşamaz. Bu yüzden cihaz seçmeden önce aracınızın hem AC onboard hem DC tepe gücünü öğrenmek en doğrusudur.
DC (hızlı) şarj süreleri
DC hızlı şarj, halka açık istasyonlarda Türkiye'de CCS2 soketiyle kullanılır ve genelde uzun yolda tercih edilir. Tipik güçler 50 kW, 150 kW, 350 kW gibidir. DC sürelerinin neredeyse her zaman %10'dan %80'e olarak verilmesinin bir nedeni var: batarya %80'i geçtikten sonra şarj eğrisi yavaşlar (taper) ve son %20'lik kısım orantısız uzar.
Örnek hesap: 60 kWh batarya, %10'dan %80'e
- 50 kW DC ile ≈ 45-60 dakika
- 150 kW DC ile ≈ 20-30 dakika (araç bu gücü kabul ediyorsa)
- %80'den %100'e olan kısım orantısız uzar; uzun yolda genelde %80'de bırakıp yola devam etmek daha mantıklıdır
DC'de de aracın DC tepe gücü belirleyicidir. 150 kW'lık bir istasyona bağlansanız bile aracınız en fazla 100 kW kabul ediyorsa şarj o hızla sınırlanır.
Şarj süresini etkileyen faktörler
- Batarya kapasitesi (kWh) — büyük batarya, daha uzun süre
- Şarj gücü (kW) — cihazın sunduğu güç
- Aracın kabul ettiği maksimum güç (AC onboard + DC tepe) — çoğu zaman asıl sınır budur
- Başlangıç şarj yüzdesi — %30'dan başlamak %0'dan çok daha kısa sürer
- Sıcaklık — soğuk hava şarjı yavaşlatabilir
- DC şarj eğrisi (taper) — %80 sonrası yavaşlama
- Tesisat — tek faz (monofaze) mi, üç faz (trifaze) mi
Pratik öneri: Günlük kullanımda AC, uzun yolda DC
Çoğu sürücü her gün bataryayı %0'dan değil, %30-40 gibi bir seviyeden şarj eder. Bu yüzden günlük gerçek şarj süresi yukarıdaki tam dolum sürelerinden çok daha kısadır. Günlük kullanım için evde veya iş yerinde bir AC wallbox (gece boyunca rahatça dolar) genellikle yeterlidir; uzun yol ihtiyacında ise yol üzerindeki DC hızlı şarj istasyonları devreye girer.
Bemis E-V Charge, 1994'ten beri üreten Bemis Teknik Elektrik A.Ş.'nin yerli EV şarj markası olarak Bursa'da 7,4-22 kW arası AC wallbox, Type 2 kablolar, taşınabilir AC şarj çözümleri ve CCS2 DC hızlı şarj ünitesi (ör. 40 kW BEVDC) üretir. Ürünler CE, IP65-66 ve OCPP uyumludur. Doğru cihazı seçerken aracınızın kabul gücünü göz önünde bulundurmak, ihtiyaçtan fazla güce para vermenizi engeller.
Evde veya iş yerinde kullanmak için AC wallbox modellerini inceleyin.
Wallbox ürünlerini görüntüleSıkça Sorulan Sorular
Elektrikli araç kaç saatte dolar?
Tek bir rakam yoktur; süre bataryanın büyüklüğüne, şarj gücüne ve en önemlisi aracın kabul edebildiği maksimum güce bağlıdır. Basit hesap için şarj edilecek enerjiyi (kWh) şarj gücüne (kW) bölün, ardından ısı ve dönüşüm kayıpları için yaklaşık %10-20 ekleyin. Örneğin 60 kWh'lik bir bataryayı %10'dan %100'e doldurmak 7,4 kW ile yaklaşık 8 saat, 11 kW ile yaklaşık 5,5 saat, 22 kW ile yaklaşık 3 saat sürer (araç bu gücü kabul ediyorsa). Unutmayın, yüklediğiniz enerji bataryanın tamamı değil yalnızca doldurmak istediğiniz kısımdır; %30'dan başlarsanız süre çok daha kısalır.
11 kW ile araç ne kadar sürede şarj olur?
60 kWh'lik bir bataryayı %10'dan %100'e 11 kW AC ile doldurmak, kayıplar dahil yaklaşık 5,5 saat sürer. Bu, ev şarjında en yaygın senaryodur çünkü çoğu modern elektrikli araç 11 kW AC gücünü kabul edebilir. 11 kW genellikle trifaze (üç fazlı) bir tesisat gerektirir. Gerçek hayatta bu süre çoğu zaman daha da kısalır: çünkü sürücüler bataryayı genelde %0'dan değil, %30-40 gibi bir seviyeden tamamlar. Yani 11 kW bir wallbox, bir gece boyunca aracı rahatça dolduracak pratik bir günlük şarj çözümüdür.
22 kW wallbox aldım ama aracım daha yavaş şarj oluyor, neden?
Bunun nedeni, AC şarj hızını aracın içindeki yerleşik şarj cihazının (onboard charger) sınırlamasıdır. Şarj cihazınız ne kadar güçlü olursa olsun, araç bu gücün tamamını kabul etmek zorunda değildir. Birçok elektrikli araç en fazla 11 kW AC kabul eder; bazıları 7,4 kW ile sınırlıdır. Yani aracınız 11 kW kabul ediyorsa, 22 kW'lık bir wallbox bağlasanız bile şarj 11 kW hızında gerçekleşir. Belirleyici olan, şarj cihazı ile aracın daha düşük olan değeridir. Bu yüzden cihaz almadan önce aracınızın AC kabul gücünü öğrenmek en doğrusudur.
DC hızlı şarj kaç dakika sürer?
60 kWh'lik bir batarya için %10'dan %80'e şarj, 50 kW DC ile yaklaşık 45-60 dakika, 150 kW DC ile yaklaşık 20-30 dakika sürer (araç o gücü kabul ediyorsa). DC sürelerinin neredeyse her zaman %80'e kadar verilmesinin bir nedeni var: batarya %80'i geçtikten sonra şarj eğrisi yavaşlar (taper) ve son %20'lik kısım orantısız uzar. Ayrıca AC'de olduğu gibi DC'de de aracın DC tepe gücü belirleyicidir; 150 kW'lık bir istasyona bağlansanız bile aracınız en fazla 100 kW kabul ediyorsa şarj o hızla sınırlanır.
Neden DC şarj genelde %80'e kadar veriliyor?
Çünkü bataryayı korumak için şarj eğrisi %80'den sonra belirgin biçimde yavaşlar; buna taper denir. Bu yavaşlama nedeniyle %80'den %100'e olan son dilim, ilk %80'lik kısma göre orantısız uzun sürer. Dolayısıyla DC örnek hesapları neredeyse her zaman %10'dan %80'e olarak verilir. Pratik sonuç şudur: uzun yolda aracı %100'e tamamlamak için istasyonda uzun süre beklemek genelde verimli değildir; %80'de bırakıp yola devam etmek hem zaman kazandırır hem de istasyonu gereksiz meşgul etmez. Günlük tam dolum ise daha çok evde AC ile yapılır.
Günlük kullanımda araç her gün baştan mı şarj edilir?
Hayır. Çoğu sürücü bataryayı her gün %0'dan değil, %30-40 gibi bir seviyeden tamamlar. Bu yüzden günlük gerçek şarj süresi, rehberlerdeki tam dolum sürelerinden çok daha kısadır; çünkü doldurmanız gereken enerji (kWh) çok daha azdır. Başlangıç şarj yüzdesi yükseldikçe süre kısalır; %30'dan başlamak %0'dan başlamaktan çok daha hızlı biter. Pratikte evde veya iş yerinde bir AC wallbox, araç gece boyunca park halindeyken bu kısmi şarjı rahatça tamamlar. Yani günlük kullanımda "baştan doldurmak" gibi bir zorunluluk yoktur; eksilen kadarını gece tamamlamak yeterlidir ve bu da AC ile sorunsuz biçimde gerçekleşir.
Evde AC mi yoksa DC hızlı şarj mı kurmalıyım?
Günlük kullanım için evde veya iş yerinde bir AC wallbox (7,4-22 kW) genellikle yeterlidir; araç gece boyunca rahatça dolar ve günlük ihtiyacın çoğu bu şekilde kapanır. Çoğu sürücü zaten bataryayı %0'dan değil, %30-40 gibi bir seviyeden tamamladığı için günlük gerçek süre kısadır. DC hızlı şarj ise daha çok uzun yolda, yol üzerindeki halka açık istasyonlarda işe yarar. Doğru cihazı seçerken aracınızın kabul gücünü göz önünde bulundurmak önemlidir; bu, ihtiyaçtan fazla güce para vermenizi engeller. Özetle: günlük şarj evde AC ile, uzun yol ihtiyacı ise yol üzerindeki DC istasyonlarıyla çözülür; ikisi birbirini tamamlar.
