Elektrikli Araç Şarj Süresi: Kaç Saatte Dolar? (AC ve DC)

Elektrikli araç sahibi olmadan önce en çok sorulan soru şu: "Araç kaç saatte dolar?" Cevap tek bir rakam değildir; bataryanın büyüklüğüne, şarj cihazının gücüne ve en önemlisi aracın kabul edebildiği maksimum güce bağlıdır. Bu rehberde süreyi kendiniz hesaplayabileceğiniz basit bir formül veriyor, AC (yavaş/normal) ve DC (hızlı) şarj için örnek hesaplar paylaşıyoruz.

Şarj süresinin temel formülü

Şarj süresini kabaca tek bir bölme işlemiyle bulabilirsiniz. Şarj edilecek enerjiyi (kWh), şarj gücüne (kW) bölersiniz:

Süre (saat) ≈ Şarj edilecek enerji (kWh) ÷ Şarj gücü (kW)

Gerçek hayatta şarj sırasında ısı ve dönüşüm kayıpları olur. Bu yüzden formülün sonucuna yaklaşık %10-20 eklemek daha doğru bir tahmin verir. Örneğin 55 kWh enerjiyi 11 kW ile bölünce 5 saat çıkar; kayıplarla birlikte pratikte 5,5 saat civarında düşünmek gerekir.

Dikkat edilecek nokta: "şarj edilecek enerji", bataryanın tamamı değil yalnızca doldurmak istediğiniz kısımdır. %10'dan %100'e çıkıyorsanız 60 kWh'lik bir bataryada yaklaşık 54 kWh enerji yüklersiniz; %30'dan başlıyorsanız bu rakam çok daha düşer.

AC (yavaş/normal) şarj süreleri

Evde ve iş yerinde kullanılan AC şarj, Türkiye'de Type 2 soketiyle çalışır. Yaygın güç seviyeleri şunlardır:

• Monofaze 7,4 kW (32A) — standart ev tesisatına en uygun seçenek
• Trifaze 11 kW (16A) — çoğu modern EV'nin desteklediği güç
• Trifaze 22 kW (32A) — en hızlı AC seçeneği (araç destekliyorsa)

Örnek hesap: 60 kWh batarya, %10'dan %100'e

• 7,4 kW wallbox ile ≈ 8 saat (bir gece şarjı için ideal)
• 11 kW wallbox ile ≈ 5,5 saat
• 22 kW wallbox ile ≈ 3 saat (araç 22 kW AC kabul ediyorsa)

ÖNEMLİ: Aracın kabul gücü sınırı belirleyicidir

Şarj cihazınız ne kadar güçlü olursa olsun, araç bu gücün tamamını kabul etmek zorunda değildir. AC tarafında aracın içindeki "yerleşik şarj cihazı" (onboard charger) hızı sınırlar. Birçok elektrikli araç en fazla 11 kW AC kabul eder; bazıları 7,4 kW, bazıları 22 kW ile sınırlıdır.

22 kW'lık bir wallbox alsanız bile aracınız yalnızca 11 kW kabul ediyorsa, şarj 11 kW hızında olur. Yani belirleyici olan şarj cihazı ile aracın daha düşük olan değeridir.

Aynı sınır DC tarafında da geçerlidir: aracın "DC tepe gücü" ne kadarsa, daha güçlü bir hızlı şarj istasyonu o hızı aşamaz. Bu yüzden cihaz seçmeden önce aracınızın hem AC onboard hem DC tepe gücünü öğrenmek en doğrusudur.

DC (hızlı) şarj süreleri

DC hızlı şarj, halka açık istasyonlarda Türkiye'de CCS2 soketiyle kullanılır ve genelde uzun yolda tercih edilir. Tipik güçler 50 kW, 150 kW, 350 kW gibidir. DC sürelerinin neredeyse her zaman %10'dan %80'e olarak verilmesinin bir nedeni var: batarya %80'i geçtikten sonra şarj eğrisi yavaşlar (taper) ve son %20'lik kısım orantısız uzar.

Örnek hesap: 60 kWh batarya, %10'dan %80'e

• 50 kW DC ile ≈ 45-60 dakika
• 150 kW DC ile ≈ 20-30 dakika (araç bu gücü kabul ediyorsa)
• %80'den %100'e olan kısım orantısız uzar; uzun yolda genelde %80'de bırakıp yola devam etmek daha mantıklıdır

DC'de de aracın DC tepe gücü belirleyicidir. 150 kW'lık bir istasyona bağlansanız bile aracınız en fazla 100 kW kabul ediyorsa şarj o hızla sınırlanır.

Şarj süresini etkileyen faktörler

• Batarya kapasitesi (kWh) — büyük batarya, daha uzun süre
• Şarj gücü (kW) — cihazın sunduğu güç
• Aracın kabul ettiği maksimum güç (AC onboard + DC tepe) — çoğu zaman asıl sınır budur
• Başlangıç şarj yüzdesi — %30'dan başlamak %0'dan çok daha kısa sürer
• Sıcaklık — soğuk hava şarjı yavaşlatabilir
• DC şarj eğrisi (taper) — %80 sonrası yavaşlama
• Tesisat — tek faz (monofaze) mi, üç faz (trifaze) mi

Pratik öneri: Günlük kullanımda AC, uzun yolda DC

Çoğu sürücü her gün bataryayı %0'dan değil, %30-40 gibi bir seviyeden şarj eder. Bu yüzden günlük gerçek şarj süresi yukarıdaki tam dolum sürelerinden çok daha kısadır. Günlük kullanım için evde veya iş yerinde bir AC wallbox (gece boyunca rahatça dolar) genellikle yeterlidir; uzun yol ihtiyacında ise yol üzerindeki DC hızlı şarj istasyonları devreye girer.

Bemis E-V Charge, 1994'ten beri üreten Bemis Teknik Elektrik A.Ş.'nin yerli EV şarj markası olarak Bursa'da 7,4-22 kW arası AC wallbox, Type 2 kablolar, taşınabilir AC şarj çözümleri ve CCS2 DC hızlı şarj ünitesi (ör. 40 kW BEVDC) üretir. Ürünler CE, IP65-66 ve OCPP uyumludur. Doğru cihazı seçerken aracınızın kabul gücünü göz önünde bulundurmak, ihtiyaçtan fazla güce para vermenizi engeller.